David McVicar verplaatst de handeling naar het postrevolutionaire Frankrijk anno 1830 en substitueert de aristocratie voor de nieuwe burgerij. Het klassebewustzijn is er niet minder om, de dienstboden alom tegenwoordig. Vervolgens zoomt McVicar in op de sexuele obsessies van zijn personages. Allen kampen zij met opspelende hormonen en McVicar zou zichzelf niet zijn mocht hij dat niet tonen op een zeer expliciete, fysieke wijze. Als acteursregisseur pur sang laat hij de mythische Giorgio Strehler kilometers achter zich. Deze chaotische komedie verloopt met een zelden geziene logica en helderheid.
De charismatische Erwin Schrott toont ons één van de mooiste Figaro's uit de geschiedenis. Finley, Persson en Röschmann, gepokt en gemazeld in het Mozartvak, leveren betrouwbare, doorleefde rolinterpretaties af. Rinat Shaham verrast als Cherubino. Antonio Pappano rondt af met een onberispelijke lezing.

SYNOPSIS

De handeling speelt zich af omstreeks 1780 in het kasteel van graaf Almaviva. De graaf heeft in de geest van de Verlichting het “ius primae noctis” afgeschaft (letterlijk “het recht op de eerste nacht, ook “droit do seigneur” of “droit de cuissage”genoemd). Zijn kamerdienaar Figaro wil met Susanna, het kamermeisje van de gravin, trouwen. De graaf die maar weinig meer voelt voor zijn vrouw, heeft echter zelf al een oogje op Susanna en is van plan om op de dag van het huwelijk de huwelijksceremonie uit te stellen om zo toch nogSusanna voor zich te winnen.

EERSTE BEDRIJF
De graaf heeft aan Susanna en Figaro een kamer toegewezen die in de vleugel van de graaf ligt. Op de dag van het huwelijk is Figaro bezig de maten van de kamer op te nemen en praat hij ondertussen met Susanna die een zelfgemaakte hoed past. Niets vermoedend looft hij de ligging van de kamer maar Susanna vertelt hem onmiddellijk waarom de graaf hen juist die kamer toegewezen heeft, namelijk om bij Figaro’s afwezigheid snel en ongemerkt naar Susanna te kunnen sluipen. Figaro wil het plan van de graaf uiteraard dwarsbomen en probeert het huwelijk zo spoedig mogelijk te laten plaatsvinden. De graaf daarentegen heeft er alle belang bij om het huwelijk uit te stellen. Daarbij komt de intrige van Marcellina, zijn huishoudster, hem goed uit, want zij maakt aanspraak op Figaro omdat die haar de belofte had gedaan om met haar te trouwen als waarborg voor een lening. Marcellina vindt in dokter Bartolo een ietwat dubieuze bondgenoot die om heel eigen redenen nog een oude rekening met Figaro heeft te vereffenen. Hij wil zich namelijk wreken op Figaro omdat die zijn pupil Rosina, de huidige vrouw van de graaf, heeft helpen ontvoeren [dat is trouwens het onderwerp van Le barbier de Seville]. Cherubino, de page van de graaf, die verliefd is op alle vrouwen in het kasteel, komt Susanna vragen om voor hem een goed woordje te doen bij de graaf omdat die hem de dag voordien bij Barbarina, de nicht van Susanna, betrapt en van zijn functie ontheven heeft. Op dat ogenblik komt de graaf de kamer binnen. Cherubino verstopt zich achter een fauteuil en wordt er zo onvrijwillig getuige van hoe Almaviva Susanna nadrukkelijk het hof maakt. Als buiten plots de stem van hofcomponist Basilio weerklinkt, die in het kasteel de rol van de opportunistische intrigant speelt, gaat Susanna bliksemsnel voor de fauteuil staan, zodat Cherubino er zich kan verschuilen, en werpt ze snel een deken over de page. De graaf verstopt zich op zijn beurt achter de fauteuil, de enige mogelijkheid in de kamer die voor de rest leeg is. Basilio komt binnen en vertelt hoe de page de gravin avances maakt. Daarmee wekt hij de jaloezie van de graaf op, die uit zijn schuilplaats te voorschijn springt wanneer Basilio allusie maakt op het geroddel van de mensen. Als Basilio en Susanna blijk geven van medelijden met de page, wil de graaf demonstreren hoe hij hem de dag voordien bij Barbarina ontdekt heeft en rukt hij ter illustratie de deken van de fauteuil en vindt tot zijn grote consternatie en tot Basilio’s duivelse genoegen opnieuw de page onder de deken. Cherubino en Susanna worden er onmiddellijk van verdacht iets met elkaar te hebben. Maar Susanna verklaart alles en de graaf verneemt tot zijn grote ontzetting dat de page het gesprek tussen hem en Susanna heeft afgeluisterd. Op dat moment komt Figaro binnen met een boerenkoor en vraagt wanneer het huwelijk kan plaatsvinden. De graaf begrijpt maar al te goed de ironie in de woorden van het koor wanneer de boeren een lofzang op de afschaffing van het ius primae noctis aanheffen. Iedereen in de kamer weet hoe de vork in de steel zit. De graaf wil het huwelijk uitstellen, zogezegd om het bruiloftsfeest meer glans te geven, maar in werkelijkheid wil hij tijd winnen voor de intrige van Marcellina. Cherubino lijft hij in bij zijn regiment als officier. Maar Figaro fluistert de page toe dat hij hem voor zijn vertrek nog wil spreken.

TWEEDE BEDRIJF
Nu beraamt Figaro een dubbele intrige: Basilio moet de graaf, die juist op jacht is uitgereden, een brief overhandigen, waarin sprake is van een gefingeerde liefdesaffaire van de gravin. Tegelijkertijd moet Susanna voor die avond een afspraak met de graaf regelen in de tuin. Cherubino moet er dan in haar plaats opdagen, getooid in vrouwenkleren, zodat de gravin haar gemaal op heterdaad kan betrappen en hem kan compromitteren. Juist als Susanna en de gravin de page aan het verkleden zijn, klopt de graaf aan. Cherubino verschuilt zich doodsbang in de zijkamer en vergrendelt deze van binnenuit. De gravin houdt de sleutel van de zijkamer bij zich zodat de graaf de deur van de kamer niet kan openmaken. Als de gravin de deur van het salon, die ze voorzichtigheidshalve heeft gesloten, opendoet, is Susanna al naar haar kamer gegaan. De graaf is verwonderd over het feit dat de salondeur tegen de gewoonte in gesloten is en begint nu pas echt argwaan te koesteren dat de inhoud van de brief die hij van Basilio heeft gekregen wel eens waar zou kunnen zijn. En als Cherubino in het kamertje met veel lawaai een tafel en een stoel omstoot, bestaat er voor hem nu geen enkele twijfel meer. Met angst in het hart wendt de gravin voor dat Susanna in de kamer een bruidskleed aan het passen is en dat niemand er nu mag binnengaan aangezien dat haar eer als bruid zou bezoedelen. De graaf is buiten zichzelf van jaloezie en wil de deur openbreken. Intussen is Susanna ongemerkt terug de kamer ingeslopen en heeft ze zich in de alkoof verscholen. Hooghartig sluit de graaf de deur van Susanna’s kamer en verdwijnt met de gravin om materiaal te halen voor het forceren van de kamerdeur. Susanna haast zich naar de kamer en roept Cherubino. Daar de deuren gesloten zijn, vlucht de page door het venster en sluit Susanna zich in zijn plaats in de kamer op. Wanneer de gravin met de graaf terugkomt, weet ze echter niet dat Susanna zich in de kamer heeft verstopt en verraadt ze hem de intrige van Figaro met Cherubino. Wie kan de verbazing schetsen van de graaf en vooral van de gravin als Susanna uit de kamer komt nadat de graaf de deur heeft geopend met de sleutel die hij van de gravin heeft opgeëist. De graaf kan nu niet anders dan zich bij zijn echtgenote te verontschuldigen. Tijdens dat kortstondige moment van verzoening geven beide vrouwen ook het eerste deel van de intrige van Figaro prijs. Op dat moment stormt Figaro binnen en probeert de graaf een tweede maal te overrompelen met het bericht dat muzikanten voor de bruiloft zijn aangekomen. Maar de graaf drijft Figaro in het nauw door hem de brief te tonen en daarvoor een verklaring te eisen, alhoewel de graaf eigenlijk allang door de vrouwen op de hoogte is gebracht. Figaro kan de dans nog net ontspringen doordat de dronken hovenier Antonio ten tonele verschijnt en verhaalt dat er nu zelfs mensen uit het raam worden geworpen die dan bovendien zijn anjers vertrappelen. Figaro kan de situatie nog redden door eenvoudigweg te zeggen dat hij zelf naar beneden is gesprongen. Maar als Antonio daarop Cherubino’s benoemingsbrief tot officier toont, die hij bij zijn sprong uit het raam verloren heeft, triomfeert de graaf. Spottend vraagt hij Figaro wat voor een papier dat dan wel mag wezen. De gravin, die het benoemingsdocument herkent, fluistert Figaro de noodzakelijk informatie in zodat hij de graaf van antwoord kan dienen. Zonder een krimp te geven, liegt hij de woedende graaf in het gezicht dat de page hem het document gegeven had omdat er nog geen zegel op stond. Aangezien dat laatste klopt, kan de graaf niets doen. Hij reageert opgelucht als de intriganten rond Marcellina, met daaronder ook Basilio, binnenkomen. Ze eisen een gerechtelijk onderzoek naar de huwelijksbelofte van Figaro. De bruiloft wordt eens te meer uitgesteld.

DERDE BEDRIJF
Omdat de intriges van Figaro mislukten, neemt de gravin nu het initiatief en werkt samen met Susanna een plan uit, waarin het door de graaf gewenste rendez-vous met Susanna toch plaatsvindt maar dan wel in een variatie op de intrige van Figaro. Susanna moet in de kleren van de gravin op het toneel verschijnen op het moment dat de graaf zijn eigen vrouw, die in de kleren van Susanna op de afspraak verschijnt, aan het verleiden is. Zo hoopt de gravin hem terug voor haar te kunnen winnen. Susanna gaat naar de graaf en belooft hem op de afspraak te komen. Ondertussen mislukt ook de intrige van Marcellina omdat blijkt dat Marcellina en Bartolo de ouders van Figaro zijn. Daar de rechtbank Figaro intussen voor de keuze had gesteld tussen betalen of trouwen met Marcellina, was Susanna losgeld gaan halen (de “bruidsschat” van Almaviva). Op het ogenblik dat ze met het geld aankomt, ziet ze Figaro in de armen van Marcellina. Ze geeft de vermeende trouweloze een oorvijg maar wordt al snel door de aanwezigen op de hoogte gebracht van de nieuwe wending in de zaak. Cherubino is ondertussen door Barbarina in vrouwenkleren getooid, zodat hij stiekem verder in het kasteel kan verblijven. Als Antonio het bedrog echter ontdekt, merkt Barbarina in het bijzijn van de gravin fijntjes op tegen de graaf dat hij, uit dank voor een paar tedere momenten met hem, een wens van haar in vervulling zou laten gaan. En die wens is nu dat hij haar Cherubino als man schenkt. De gravin dicteert Susanna een briefje waarin de precieze plaats van het rendez-vous aangegeven wordt, en verzegelt het met een naald, met de aanwijzing dat die terug aan Susanna bezorgd moet worden. Bij de huwelijksceremonie speelt Susanna dit briefje door aan de graaf. Daarop is de graaf plots zeer gehaast en stelt hij het feest opnieuw uit.

VIERDE BEDRIJF
Barbarina is een naald aan het zoeken, die ze net verloren heeft. Het is de naald die ze in opdracht van de graaf naar Susanna moet terugbrengen. Als Figaro naar haar toekomt, vertelt ze hem argeloos wat die naald te betekenen heeft. Figaro, die natuurlijk niet op de hoogte is van de laatste intrige, wordt jaloers. Hij geeft lucht aan zijn gevoelens in een grote wraak-aria tegen de ontrouw van de vrouwen, terwijl Marcellina in een aria het kort voordien over de ontrouw van de mannen had. Tussen deze beide aria’s in heeft Figaro Basilio en Bartolo over het geplande rendez-vous tussen Susanna en de graaf ingelicht. Basilio, de opportunist, vindt de jaloezie van Figaro overdreven en brengt in een breed uitgesponnen aria zijn eigen levensfilosofie naar voren. Susanna heeft van Marcellina gehoord dat Figaro naar aanleiding van Barbarina’s loslippigheid jaloers geworden is en zich in de buurt verstopt heeft. Ze heeft met de gravin al van kleren gewisseld en zingt, alleen hoorbaar voor de weggedoken Figaro, een gefingeerde liefdesaria, die in het slot omslaat in een bekentenis aan de geliefde die ze in werkelijkheid bedoelt. Als de page Cherubino zijn intrede doet, begint het grote spel van de zomer-nachtsdroom-verwarringen pas echt. Niettegenstaande haar vermomming herkent Figaro Susanna op het ogenblik dat ze haar stem vergeet te verdraaien. Hij laat haar dit echter niet dadelijk merken, maar zet deze verdraaiing met gelijke munt betaald door een pathetische liefdesverklaring tot de vermeende gravin te richten, waarvoor hij enkele klinkende oorvijgen moet incasseren. Nu krijgt het spel een andere wending. De beide geliefden spelen voor de graaf nu nog eens de scène die zich voor de oorvijgen afspeelde om hem uit te dagen. En de graaf komt meteen tussenbeide omdat hij zijn vrouw niet gunt wat hij zichzelf wel gunt. Nu blijkt echter dat hij zijn eigen vrouw verleid heeft, en dat dan nog wel in het bijzijn van alle betrokkenen. Hij kan nu niet anders meer dan deze totale nederlaag te aanvaarden en zijn echtgenote, die zich ondertussen kenbaar heeft gemaakt, om vergiffenis te vragen.