SYNOPSIS

EERSTE BEDRIJF

Avond

Op de binnenplaats van de molen wacht Jenufa ongeduldig op Steva’s terugkeer. Hij is voor de militieraad moeten verschijnen en, mocht hij als soldaat opgeroepen worden, dan moet Jenufa alle hoop opgeven op een huwelijk met hem. In dat geval kan zij haar schande niet langer verborgen houden; zij is namelijk zwanger van hem. Twee mensen merken op hoe gespannen zij is: Laca, die gedeeltelijk de reden van haar onrust raadt, en haar grootmoeder Buryjovka, die het jonge meisje berispt omdat zij haar niet helpt bij het huishouden. De gespannen sfeer vermindert met het verschijnen van het dorpsmeisje Jana, vol vreugde omdat zij heeft leren lezen. Laca, alleen gebleven met de scherpzinnige ploegbaas van de molen, vertrouwt de man zijn wens toe dat Steva zou ingelijfd worden en dus zou moeten vertrekken. Maar de ploegbaas vertelt Laca en de andere mensen die zich bij hen voegen, dat Steva niet in het leger moet.

Steva komt inderdaad kort daarop aan, in het gezelschap van een groep lotelingen en muzikanten. Hij is uitgelaten en gedraagt zich zo onverantwoordelijk dat Jenufa’s stiefmoeder en voogdes, de Kosteres, hem verbiedt met Jenufa te huwen vooraleer er een jaar voorbij is. In die tijd moet Steva bewijzen dat hij haar waardig is. De meeste aanwezigen vertrekken. Steva’s rivaal, Laca, is enerzijds dankbaar om het uitstel, maar anderzijds wordt hij verteerd door jaloezie, veroorzaakt door Jenufa’s gedrag. Alleen gebleven met het meisje verminkt hij haar doelbewust (en vermindert hij haar aantrekkingskracht voor de oppervlakkige Steva) door met zijn mes haar wang open te halen.

TWEEDE BEDRIJF

Een vijftal maanden later.
Een winteravond in een afgelegen huisje, eigendom van de Kosteres.

Een week eerder heeft Jenufa, die al een hele tijd verborgen gehouden werd door de Kosteres, het leven geschonken aan een jongetje. De Kosteres tracht Steva ertoe te bewegen met Jenufa te huwen en zijn zoon te erkennen, maar de jongeman weigert. Daarop richt de vrouw zich tot Laca die, in tegenstelling tot Steva, de Kosteres regelmatig en schuldbewust is blijven bezoeken, steevast zijn liefde voor Jenufa verkondigend. Maar wanneer hij uiteindelijk te horen krijgt dat er een kind geboren is uit Jenufa’s verhouding met Steva, reageert hij ontzet. De Kosteres is zo wanhopig dat ze eruit flapt dat het kind gestorven is. Ze stuurt Laca weg met de opdracht te weten te komen of Steva inderdaad met de dochter van de burgemeester gaat trouwen. Ze besluit het kind te doden, grijpt het vast en verdwijnt ermee in de nacht.

Ondertussen wordt Jenufa in de kamer ernaast wakker uit een diepe, bedwelmde slaap. Ze merkt dat ze alleen is en dat haar kind verdwenen is. De Kosteres komt terug en vertelt Jenufa dat ze twee dagen lang geijld heeft van de koorts, en dat ondertussen haar zoontje gestorven is. Jenufa aanvaardt dit nieuws gedwee en verklaart dat het Gods wil is. Laca keert terug en Jenufa stemt erin toe met hem te trouwen. De Kosteres wordt echter al onmiddellijk geplaagd door haar geweten, dat haar gekwelde visioenen stuurt.

DERDE BEDRIJF

Twee maanden later

In het huisje van de Kosteres wordt, samen met de Herderin, de laatste hand gelegd aan de voorbereidingen van Jenufa’s huwelijk met Laca. De burgemeester en zijn echtgenote verschijnen, gevolgd door hun dochter Karolka en haar verloofde Steva, en daarna door enkele meisjes die spontaan een bruidsliedje zingen voor Jenufa. Voor Jenufa en Laca naar de kerk vertrekken, vragen zij de zegen van de grootmoeder en daarna die van de Kosteres. De vrouw, zienderogen verzwakt sinds haar wandaad, staat bevend recht. Buiten ontstaat er beroering, want het lijk van een baby is gevonden in het smeltend ijs van de rivier. Jenufa herkent de kleertjes: het zijn die van haar kind.

De menigte keert zich vijandig tegen de jonge vrouw, die echter verdedigd wordt door Laca. Tot ieders verbazing bekent de Kosteres dat zij de moord gepleegd heeft. Jenufa is eerst totaal van streek, maar begrijpt dan dat haar stiefmoeder het jongetje uit liefde gedood heeft; zij vergeeft het haar. Laca blijft haar trouw. Beide jonge mensen blikken vooruit naar hun gedeelde toekomst.