SYNOPSIS

DEEL I
Scène I : De binnenplaats van het Novodevichy Klooster.
Het volk hangt rond voor de poorten van het klooster waarin Boris Godoenov zich terugtrok om niet te worden verdacht van de moord op de jonge troonopvolger Dimitri. Boris’ agenten stoken het volk op hem te vragen hun nieuwe tsaar te worden. Boris wordt tot tsaar gekroond, maar schuldgevoelens en vrees voor de toekomst kwellen hem. Hij smeekt God om diens zegen over land en volk, en belooft een groot kroningsfeest.

Scene II : Moskou, het plein van het Kremlin
(Kroning van Boris) De nieuwe Tsaar wordt geïntroduceerd bij het volk. Uit zijn gekwelde woorden blijkt dat hij is getroffen door sombere voorgevoelens.

Scène III : Een cel in het Chudow Klooster.
Jaren later schrijft de monnik Pimen een kroniek over de Russische geschiedenis. Zijn verhaal over de moord op Dimitri wekt de eerzucht van de jonge monnik Grigori. Deze zweert wraak, verlaat het klooster en geeft zich uit voor Dimitri.

Scène IV : Een herberg aan de grens met Litouwen.
De waardin verwelkomt twee bedelende monniken, Varlaam en Missaïl. Grigory is bij hen: hij probeert in de veiligheid te geraken in Polen. Soldaten verschijnen op zoek naar een voortvluchtige ketterse monnik, maar aangezien de ambtenaar niet kan lezen, kan hij de beschrijving in het decreet niet ontcijferen. Grigory probeert hen diets te maken dat de persoon die ze zoeken Varlaam is. Maar als deze wordt gearresteerd, leest hij het bevel voort en identificeert Grigory, die verdwijnt in de verwarring die volgt.

DEEL TWEE
Scène V : Het interieur van de Terem van de tsaar in het Moskouse Kremlin.
Boris troost zijn dochter met het verlies van haar aanstaande man.Zijn zoon, Fjodor, maant hij aan om hard te werken als hij tsaar wordt, en dan stort hij in een bittere meditatie: alles wat hij heeft geprobeerd te doen voor de mensen lijkt zich tegen hem te keren. Prins Shuisky informeert Boris dat een pretendent op de troon, in een poging om zich uit te geven voor de tsarevitsj Dmitri, in veiligheid is geraakt in Polen. Boris wordt gekweld door de visie van de geest van de tsarevitsj.

Scène VI : Het plein voor de Sint-Basiliuskathedraal in Moskou.
Het wantrouwige volk schaart zich achter de valse troonpretendent Dimitri. Een groepje kwajongens steekt de draak met de joerodivy (Heilige Dwaas) en beroven hem van een geldstuk. Als Boris en zijn gevolg uit de kathedraal komen, smeekt de Heilige Dwaas de tsaar om de dieven af te slachten, net zoals hij deed in het geval van de tsarevitsj. Ontzet beveelt Shuisky zijn arrestatie. Boris houdt hem tegen, en vraagt de joerodivy voor hem te bidden. Maar hij weigert: hij kan niet bidden voor Tsaar Herodes.

Scène VII : Een open plek in het bos in de buurt van Kromy.
Varlaam en Missaïl hitsen de opstandelingen op door de misdaden van Boris op te sommen en de daaruit voortvloeiende schande voor het land.Twee jezuïeten, afgezanten van de Pretendent, worden misbruikt door de menigte en ontsnappen ternauwernood aan de dood door de komst van de man die zich uitgeeft voor Dmitry. Begroet door de menigte, roept de Pretendent zijn gevolg op te marcheren op Moskou. De Heilige Dwaas huilt en betreurt het lot van de arme bevolking van Rusland.

Scène VIII : Het Kremlin in Moskou. Een kamer in het Granovitya Paleis.
Shuiskyi probeert de verzamelde bojaren hun zojuist uitgeroepen verordening tegen de valse Dimitri te doen intrekken. Hij vertelt hen van de onstabiele mentale toestand van Boris. De tsaar verschijnt, verwoest door gevoelens van schuld. Door Pimen herinnerd aan de moord op de echte Dimitri vervalt Boris in waanzin, vertrouwt zijn eigen zoon Feodor aan de zorg van de bojaren toe, en sterft.